حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2211
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
در اين جنگ لياقت و مردانگى خود را نموده ( كتاب 41 ، بند 5 ) و نيز چنين به نظر ميآيد ، كه آنتيوخوس در ازاء شناسائى استقلال پارت از اردوان خواسته ، كه در مطيع كردن باختر به او كمك كند ، ولى اين معنى روشن نيست ، زيرا عبارت ژوستن اين است ، كه اردوان بمصاحبت او ( يعنى آنتيوخوس ) پيوست « 1 » و شايد مقصود او روابط دوستانه و آميزش بعد از عقد صلح بوده . امّا بستن عهد اتّحاد هم با اردوان نبايد بعيد باشد ، زيرا ممكن است ، كه چون آنتيوخوس از عهدهء اردوان برنيامده ، خواسته است از نيروى او در جنگى ، كه با باختريها داشته ، استفاده كند و بعد از اينكه كار باختر را ساخت و آن را از نو جزء دولت سلوكى گردانيد ، از دو طرف پارت را در فشار گذارند . كليّة اين مسئله روشن نيست ، كه اردوان در جنگ آنتيوخوس با اوتىدموس « 2 » پادشاه باختر كمكى به او كرده يا نه . اگر اوضاع و احوال آن زمان مشرق ايران را در نظر آريم ، ظنّ قوى اين است ، كه كمكى نكرده يا كم كرده ، زيرا در نفع دولت جوان پارت نبود ، كه آنتيوخوس قوى گرديده در پشت پارتىها ايالتى قوى داشته باشد . بهرحال پارتىها چه كمك كرده و چه نكرده باشند ، آنتيوخوس در باختر هم چندان بهرهمندى نداشت و بالاخره داخل مذاكره با پادشاه باختر گرديد . از نوشتههاى پولى بيوس در اين باب چنين برميآيد ( كتاب 11 ، فصل 34 ، بند 9 ) : اوتىدموس از آنتيوخوس خواست آذوقه بقشون او بدهد و در ازاى اين كمك تمامى فيلهاى خود را به او داد . آنتيوخوس به اوتىدموس اجازه داد ، كه حكومت باختر را حفظ كند و عنوان پادشاهى او را شناخت . پس از آن ، آنتيوخوس دختر خود را به دمتريوس پسر اوتىدموس داد و بين دو مملكت عقد اتّحاد تعرّضى و دفاعى بسته شد . اين گذشتها بپادشاه باختر از آن جهت شد ، كه او به آنتيوخوس پيشنهاد كرد يك باختر قوى در مقابل حمله مردمان شمالى تشكيل كند ، زيرا اين مردمان همواره فشار ميآوردند و اگر بهرهمند ميگشتند تمامى مملكت باختر
--> ( 1 ) - . . . . . ad postrerum in societatem ejus adsumptus est . ( 2 ) - Euthydemus .